# Ek diski sunucuda kullanma: bölümleme, biçimlendirme ve kalıcı bağlama

https://www.gyrohosting.com/bilgi-bankasi/makale/gyro-bulut-istanbul-ek-disk-kullanma

- **Bu rehberde ne öğreneceksiniz**: Panelden eklediğiniz **boş** ek diski Linux sunucunuzda bulmayı, bölümlemeyi, biçimlendirmeyi, bir klasöre bağlamayı ve yeniden başlatmadan sonra da bağlı kalmasını sağlamayı.
- **Süre**: 10 dakika
- **Kimin için**: Sunucusuna ek disk ekleyen ve Linux komut satırında ilk adımlarını atanlar.
- **Gerekenler**: Gyro Bulut İstanbul sunucunuza SSH ile `root` (ya da `sudo` yetkili kullanıcı) erişimi ve panelden eklenmiş bir ek disk. Diski nasıl ekleyeceğinizi, ücretini ve sınırlarını [ek disk rehberinde](https://www.gyrohosting.com/bilgi-bankasi/makale/gyro-bulut-istanbul-ek-disk) bulabilirsiniz.

## 1. Önce bilmeniz gerekenler

Panelden eklenen disk sunucunuza **ham, boş bir disk** olarak gelir. Sunucu onu görür ama dosya sistemi olmadığı için hiçbir yere bağlı değildir. Üç iş yapacaksınız:

1. Diski bulmak (adı `sdb`, `sdc` gibi görünür).
2. Üzerine bir dosya sistemi kurmak (biçimlendirmek).
3. Bir klasöre bağlamak ve bu bağlantıyı kalıcı yapmak.

Aşağıdaki komutlar Ubuntu, Debian, AlmaLinux ve Rocky Linux'ta aynıdır; farklar ilgili yerde belirtilmiştir. **HDD (büyük depolama) ek disk de aynı adımlarla kullanılır.**

> **Dikkat**
> 
> Biçimlendirme diskteki **tüm veriyi siler.** Komutlarda yanlış diski seçmeyin. Kök diskiniz genellikle `sda`'dır; yeni disk ondan sonra gelir. Bu rehberdeki örneklerde yeni disk `sdb`'dir; sizde farklı olabilir.

## 2. Adım adım: diski kullanıma hazırlama

1. **Diski bulun.** Sunucuya bağlanın ve diskleri listeleyin: bash`lsblk -o NAME,SIZE,TYPE,FSTYPE,MOUNTPOINT` Örnek çıktı (kök disk 25 GB, yeni disk 20 GB): kod`NAME SIZE TYPE FSTYPE MOUNTPOINT sda 25G disk ├─sda1 24G part ext4 / ├─sda14 4M part ├─sda15 106M part vfat /boot/efi └─sda16 913M part ext4 /boot sdb 20G disk` Yeni disk: boyutu panelde girdiğiniz değerdir, altında bölüm yoktur, `FSTYPE` ve `MOUNTPOINT` sütunları boştur (burada `sdb`). Bundan sonraki komutlarda `sdb` yerine kendi diskinizin adını yazın.
2. **Bölümleyin (önerilir).** Diske GPT bölüm tablosu yazıp tek bir bölüm oluşturun: bash`parted -s /dev/sdb mklabel gpt mkpart veri 1MiB 100% lsblk /dev/sdb # altında sdb1 görmelisiniz` `parted` yoksa Ubuntu/Debian'da `apt install parted`, AlmaLinux/Rocky'de `dnf install parted` ile kurun. Bilgi Bölümlemeden, diski doğrudan biçimlendirmek de mümkündür (Adım 3'te `/dev/sdb1` yerine `/dev/sdb` yazarsınız). Bu daha basittir ve sonradan büyütmeyi de kolaylaştırır; ama bazı araçlar bölümsüz diski "boş" sanıp üzerine yazabilir. Emin değilseniz bölümleyin.
3. **Biçimlendirin.** Bir dosya sistemi seçin: bash`mkfs.ext4 -L veri /dev/sdb1 # ext4: her dağıtımda var, güvenilir, ortak seçim # ya da mkfs.xfs -L veri /dev/sdb1 # xfs: büyük dosyalar ve yoğun yazma için; AlmaLinux/Rocky varsayılanı` Ubuntu/Debian'da xfs için `apt install xfsprogs` gerekebilir. Emin değilseniz **ext4** seçin. Seçtiğiniz dosya sistemini sonradan değiştirmek diski yeniden biçimlendirmek (yani veriyi silmek) demektir.
4. **Bağlayın.** Bir klasör oluşturun ve diski ona bağlayın: bash`mkdir -p /mnt/veri mount /dev/sdb1 /mnt/veri df -hT /mnt/veri` `df` çıktısında diskin boyutunu ve dosya sistemini görüyorsanız disk kullanıma hazırdır. Deneme için `echo merhaba > /mnt/veri/dosya.txt` yazabilirsiniz.
5. **Kalıcı yapın.** `mount` komutu yalnızca o oturum için geçerlidir; sunucu yeniden başladığında bağlantı kaybolur. Kalıcı olması için `/etc/fstab` dosyasına bir satır ekleyin. Satırda `/dev/sdb1` değil, diskin **UUID** kimliğini kullanın (disk adları yeniden başlatmada değişebilir, UUID değişmez): bash`echo "UUID=$(blkid -s UUID -o value /dev/sdb1) /mnt/veri ext4 defaults,nofail 0 2" >> /etc/fstab systemctl daemon-reload mount -a && echo "fstab tamam"` xfs kullandıysanız satırdaki `ext4` yerine `xfs` yazın. Satırın sonundaki `nofail` önemlidir: disk bir gün bağlanamazsa sunucu açılışta takılmaz, yine de açılır (Bölüm 5'e bakın).
6. **Sınayın.** Kalıcılığı doğrulamak için sunucuyu yeniden başlatın ve disk yine bağlı mı bakın: bash`reboot # yeniden bağlanın df -hT /mnt/veri cat /mnt/veri/dosya.txt`

## 3. Dosya izinleri

Diski `root` olarak biçimlendirdiğinizde bağlandığı klasörün sahibi `root` olur. Başka bir kullanıcının (ör. web uygulamanızın kullanıcısı) yazabilmesi için sahipliği verin:

```
chown -R uygulama:uygulama /mnt/veri     # "uygulama" yerine kendi kullanıcı adınız
chmod 750 /mnt/veri
```

> **Bilgi (AlmaLinux / Rocky)**
> 
> Bu dağıtımlarda SELinux açıktır. Basit dosya saklamada ek ayar gerekmez; ama bir servis (ör. veritabanı) verisini bu klasöre taşıyacaksa servisin SELinux bağlamı ayrıca ayarlanmalıdır. Bunun için servisin kendi belgesine bakın; SELinux'u tümden kapatmak önerilmez.

## 4. Sık kullanılan örnekler

- **Veritabanı verisi:** Önce servisi durdurun, mevcut veri klasörünü yeni diske kopyalayın (`rsync -a`), sonra servisin ayarında veri klasörünü değiştirin. Aceleyle taşımayın; önce [snapshot](https://www.gyrohosting.com/bilgi-bankasi/makale/gyro-bulut-istanbul-rdns-snapshot) alın.
- **Yedekler:** Yedek betiğinizin hedef klasörünü `/mnt/veri/yedek` yapın. Sunucunun kendi diskindeki yedek, sunucu silinince onunla gider; önemli yedekleri sunucu dışına da kopyalayın.
- **Birden çok disk:** Her yeni disk için Adım 1-6'yı tekrarlayın; farklı bir klasör (`/mnt/medya`, `/mnt/log`) ve ayrı bir `fstab` satırı kullanın.

## 5. Sık karşılaşılan sorunlar

**Disk `lsblk`'te görünmüyor.** Panelde diskin eklendiğini ve görevin bittiğini kontrol edin. Sunucuya yeni disk bildirilmediyse diskleri yeniden taramasını isteyin:

```
for h in /sys/class/scsi_host/host*/scan; do echo "- - -" > $h; done
lsblk
```

**`mount: wrong fs type, bad option, bad superblock` hatası alıyorum.** Büyük olasılıkla disk henüz biçimlendirilmemiştir ya da yanlış bölümü bağlamaya çalışıyorsunuz. `lsblk -f` ile `FSTYPE` sütununa bakın; boşsa Adım 3'ü yapın.

**`mkfs` "contains a ... file system" diyor ya da onay istiyor.** Disk daha önce kullanılmış olabilir. Doğru diski seçtiğinizden eminseniz ve içindeki veriye ihtiyacınız yoksa devam edebilirsiniz; emin değilseniz durun ve `lsblk -f` ile diski tekrar kontrol edin.

**Yeniden başlatınca disk bağlanmıyor.** `fstab` satırını kontrol edin: `mount -a` komutu hata veriyorsa satırda yazım hatası vardır. UUID'nin `blkid /dev/sdb1` çıktısıyla aynı olduğundan emin olun.

**`fstab` hatası yüzünden sunucu açılmıyor.** `nofail` seçeneği bu durumu büyük ölçüde önler: disk bağlanamazsa sistem yine de açılır, yalnız o klasör boş kalır. Yine de sunucu "emergency mode"da kalırsa panelden **Konsol**'u açın, `root` olarak girin ve hatalı satırı düzeltin ya da başına `#` koyarak yorum satırı yapın (`nano /etc/fstab`), sonra `reboot` deyin. `fstab`'ı düzenlemeden önce kopyasını almak iyi bir alışkanlıktır: `cp /etc/fstab /etc/fstab.bak`.

**Diski panelden sildim; sunucu nasıl etkilenir?** Silmeden önce sunucuda diski ayırın (`umount /mnt/veri`) ve `fstab` satırını silin ya da `#` ile devre dışı bırakın. Silinen diskin verisi **geri getirilemez.** `nofail` sayesinde unutulmuş satır sunucunun açılmasını engellemez.

**Disk adları değişti (`sdb` yerine `sdc` oldu).** Birden çok diskiniz varsa, bir disk silinince ya da eklenince adlar kayabilir. Bu yüzden `fstab`'ta daima UUID kullanıyoruz.

## 6. Sık sorulan sorular

**Hangi dosya sistemini seçmeliyim: ext4 mü, xfs mi?**

Emin değilseniz ext4. Her dağıtımda çalışır, hem büyütme hem onarım araçları yaygındır. xfs büyük dosyalar ve yoğun yazma için iyidir ama küçültülemez. (Gyro'da ek disk zaten küçültülemez.)

**Diski bölümlemek zorunda mıyım?**

Hayır; doğrudan biçimlendirebilirsiniz. Bölümlemek, diske sonradan başka bir araç yanlışlıkla dokunmasın isterseniz güvenli bir alışkanlıktır.

**Ek disk sunucum silinince ne olur?**

Ek diskler sunucuyla birlikte silinir. İşletim sistemini **yeniden kurmak** da ek diskleri siler; önce verinizi yedekleyin.

**Disk dolunca ne yapmalıyım?**

Diski panelden büyütebilirsiniz; ardından alanı sunucuda genişletmeniz gerekir. Adımlar için [diski büyütme ve alanı genişletme rehberine](https://www.gyrohosting.com/bilgi-bankasi/makale/gyro-bulut-istanbul-disk-genisletme) bakın.

## Sıradaki adım

- [Diski büyütme ve alanı genişletme](https://www.gyrohosting.com/bilgi-bankasi/makale/gyro-bulut-istanbul-disk-genisletme)
- [Ek disk ekleme, ücret ve sınırlar](https://www.gyrohosting.com/bilgi-bankasi/makale/gyro-bulut-istanbul-ek-disk)
- [Snapshot alma ve yedekleme](https://www.gyrohosting.com/bilgi-bankasi/makale/gyro-bulut-istanbul-rdns-snapshot)