Diski büyüttükten sonra alanı genişletme (ext4, xfs, LVM)

1. Neden iki aşama var?

Disk büyütme iki aşamadır:

1. Panel (ya da API/CLI): sanal diskin boyutunu artırır. Sunucu yeni boyutu hemen görür, ama içindeki bölüm ve dosya sistemi eski boyutta kalır.
2. Sunucunun içi (bu rehber): bölümü, gerekirse LVM'i ve dosya sistemini yeni boyuta kadar genişletirsiniz.

HDD (büyük depolama) ek disk de aynı adımlarla büyütülür.

İyi haber: genişletme işlemi sunucu açıkken (çevrimiçi) yapılır, kapatmanız ya da bağlı diski çözmeniz gerekmez. Küçültme ise mümkün değildir; yalnız büyütürsünüz.

2. Önce durumu tespit edin

Panelde büyüttükten sonra sunucuda disk düzeninize bakın:

lsblk -o NAME,SIZE,TYPE,FSTYPE,MOUNTPOINT
df -hT

lsblk'te diskin yeni boyutu görünür. Altı üç şekilde olabilir:

Yeni boyut lsblk'te hâlâ eski görünüyorsa sunucuya diski yeniden taratın (X yerine disk adı, örn. sdb):

echo 1 > /sys/class/block/sdX/device/rescan
lsblk

3. Alanı genişletme

3.1 Bölümlü disk (sdb1)

Önce bölümü büyütün, sonra dosya sistemini:

growpart /dev/sdb 1          # sdb diskinin 1. bölümünü diskin sonuna kadar büyütür
resize2fs /dev/sdb1          # ext4 ise
# xfs ise bunun yerine: xfs_growfs /mnt/veri     (bağlı klasörü yazın)
df -h /mnt/veri

growpart yoksa Ubuntu/Debian'da apt install cloud-guest-utils, AlmaLinux/Rocky'de dnf install cloud-utils-growpart ile kurun. growpart "NOCHANGE: partition ... cannot be grown" derse bölüm zaten diskin sonuna kadardır; doğrudan dosya sistemi komutuna geçin.

3.2 Bölümsüz disk (doğrudan biçimli)

Bölüm olmadığı için yalnız dosya sistemi komutu yeter:

resize2fs /dev/sdb           # ext4 ise
xfs_growfs /mnt/veri         # xfs ise (bağlı klasör)
df -h /mnt/veri

3.3 LVM kullanıyorsanız

Önce fiziksel birimi, sonra mantıksal birimi (-r dosya sistemini de birlikte büyütür) genişletin:

pvresize /dev/sdc
lvextend -r -l +100%FREE /dev/vgveri/lvdata    # vg ve lv adlarını kendi sisteminizden alın
df -h /mnt/lvm

Adları bilmiyorsanız vgs ve lvs komutlarını çalıştırın. Disk bölümlüyse (LVM sdc1 üzerindeyse) önce growpart /dev/sdc 1, sonra pvresize /dev/sdc1 yapın.

4. Kök diski büyütme

Gyro Bulut İstanbul'da paketinizi yükselttiğinizde kök disk de büyür (diskler yalnız büyür, küçülmez). Bu büyüme çoğu zaman sunucuda kendiliğinden genişletilir: Ubuntu 24.04 ve AlmaLinux 9 sunucularımızda test ettiğimizde lsblk ve df -h yeni boyutu hemen gösterdi, el komutu gerekmedi. Yine de kontrol edin:

df -h /

/ yeni boyutu göstermiyorsa elle genişletin. Kök bölüm numarasını lsblk'ten bulun (örn. Ubuntu'da sda1, AlmaLinux'ta sda4):

growpart /dev/sda 1          # AlmaLinux/Rocky için çoğunlukla: growpart /dev/sda 4
resize2fs /dev/sda1          # ext4 (Ubuntu/Debian); numarayı kendi kök bölümünüze göre yazın
xfs_growfs /                 # xfs (AlmaLinux/Rocky)
df -h /

5. Sık karşılaşılan sorunlar

Büyüttüm ama alan hâlâ aynı. df -h dosya sisteminin boyutunu gösterir; diski değil. lsblk disk boyutunu gösterir. İkisini karşılaştırın: lsblk yeni boyutu gösterirse eksik olan 3. bölümdeki komuttur. lsblk de eski boyutu gösteriyorsa echo 1 > /sys/class/block/sdX/device/rescan çalıştırın, olmazsa panelde büyütme görevinin tamamlandığını kontrol edin.

Panel "snapshot'ları silin" diyor ve büyütmüyor. Sunucuda snapshot varken disk büyütülemez. Snapshot'ı silin, diski büyütün, gerekirse yeniden snapshot alın.

resize2fs: Bad magic number in super-block hatası. Dosya sistemi ext4 değildir (muhtemelen xfs). df -hT ile türe bakın ve xfs_growfs kullanın.

xfs_growfs: ... is not a mounted XFS filesystem hatası. xfs_growfs'e cihaz değil, bağlı klasörü verin (örn. xfs_growfs /mnt/veri).

Diski küçültmek istiyorum. Ek disk ve kök disk küçültülemez. Daha küçük bir alan gerekiyorsa yeni küçük bir ek disk ekleyin (disk kullanma rehberi), veriyi taşıyın ve eski diski silin. Silmeden önce umount yapın ve fstab satırını kaldırın.

İşletim sistemini yeniden kurdum; ek diskim yok. Yeniden kurulum ek diskleri siler ve kök diski sıfırlar. Önemli veriyi önceden yedekleyin.

Genişletmeden sonra sunucuyu yeniden başlatmam gerekir mi? Hayır. Genişletme çevrimiçi yapılır.

6. Sık sorulan sorular